Wat doet een relatiecoach? Taken, werkwijze en werkdag
Ik zit tegenover een stel. Ze zijn allebei uitgeput. Hij leunt achterover, de armen over elkaar. Zij kijkt naar haar handen. Ze zijn hier omdat ze er zelf niet meer uitkomen, niet omdat ze er zin in hadden.
Na twintig minuten zegt hij iets wat hij nog nooit eerder heeft gezegd. Niet tegen mij, maar tegen haar. Ze kijkt op.
Dat moment. Dát is waarvoor een relatiecoach het doet.
Maar dat is natuurlijk niet het hele verhaal. Want wat er aan dat moment voorafgaat en wat er daarna komt, dat is het echte werk. En dat werk begint al lang voordat iemand iets uitspreekt wat hij nog nooit eerder heeft gezegd.
De rol in het kort
Een relatiecoach helpt mensen om patronen in hun relatie te herkennen. Niet door te zeggen wat goed of fout is, of te oordelen over wie er schuld heeft, maar door te helpen inzien wat er eigenlijk gebeurt. Wat er schuilt onder de ruzie, het zwijgen en de afstand.
Dat vraagt om twee dingen tegelijk. Aan de ene kant: terugkijken. Want patronen ontstaan niet zomaar. Ze zijn gevormd door wat iemand heeft meegemaakt, door vroege ervaringen met hechting en door de pijn die iemand heeft geleerd te vermijden of te verbergen. Wie begrijpt waar zijn of haar reacties vandaan komen, kan er anders mee omgaan.
Aan de andere kant: nieuwe vaardigheden aanleren. Want inzicht alleen verandert nog niets. Je kunt precies weten waarom je dichtklapt als de ander kritiek geeft, en het toch blijven doen. Echte verandering vraagt om oefening, om andere manieren van communiceren en om nieuwe reflexen die langzaam de oude vervangen.
Mensen zijn niet het probleem. Het patroon is het probleem. En patronen zijn te doorbreken.
De taken van een relatiecoach
Om die patronen effectief te doorbreken, voert een coach verschillende handelingen uit tijdens een traject. De taken van een relatiecoach zijn er primair op gericht om de emotionele veiligheid te herstellen en de communicatie weer op gang te brengen. Concreet houdt dit werk in:
- Observeren van dynamieken: Het signaleren van non-verbale signalen en interactiepatronen die het stel zelf niet meer ziet.
- Neutraliteit bewaken: Zorgen dat beide partners zich gehoord voelen, zonder partij te kiezen.
- Triggers identificeren: Helpen blootleggen welke dieperliggende emoties (zoals angst of afwijzing) de ruzies over de oppervlakte (zoals het huishouden of geld) veroorzaken.
- Ondersteunen bij herstel: Begeleiden van het gesprek na een conflict, zodat partners weer emotionele verbinding kunnen maken.
- Vertalen van behoeften: De kritiek of stilte van de een vertalen naar een verlangen dat voor de ander begrijpelijk is.
Wat er echt gebeurt tijdens een sessie
Mensen denken weleens dat een sessie eruitziet als een gesprek met een scheidsrechter. Dat ik punten verdeel en zeg wie er gelijk heeft. Zo werkt het niet.
Het begint vaak met: "Vertel eens wat er speelt." En dan praten ze. Over de ruzie van afgelopen week, over hoe het al maanden niet lekker loopt, over het gevoel dat ze elkaars taal niet meer spreken. Ik luister en stel vragen. Niet alleen om informatie te verzamelen, maar vooral om te zien wat er onder de woorden zit. Want wat mensen vertellen en wat er werkelijk speelt, zijn vaak twee heel verschillende dingen.
Ik had een stel dat bij me kwam omdat ze ruzie maakten over geld. Althans, dat dachten ze. Ze hadden er al jaren last van,hadden er boeken over gelezen en afspraken over gemaakt. Niets hielp. Maar al vrij snel in het gesprek bleek dat hij zich niet gezien voelde in wat hij belangrijk vond, en dat zij het gevoel had dat ze alles alleen droeg. Het geld was de trigger,niet het probleem.
Dat zie ik keer op keer: de inhoud van een ruzie is zelden de kern van de ruzie. Mensen botsen over de opvoeding, over seks of over wie de vaatwasser inruimt, maar wat er eigenlijk op het spel staat, is of ze gezien worden. Of ze ertoe doen.Of de ander er écht is, en niet alleen fysiek aanwezig.
Wat ik doe tijdens een sessie, is helpen om door de inhoud heen te kijken. Wat was de trigger? Welk verhaal maakten ze daarbij? Wat raakte dat in hen? En hoe kunnen ze dat aan elkaar vertellen zonder de ander te beschuldigen of zelf dicht te klappen?
Dat leer je niet in één sessie. Maar je kunt er wel elke sessie weer mee beginnen.
Welke problemen komen er langs?
Bijna alles, eerlijk gezegd. Maar er zijn thema’s die ik keer op keer tegenkom.
Communicatieproblemen
Het komt het vaakst voor: communicatie. Niet als een vaag begrip, maar heel concreet. Mensen die niet weten hoe ze kunnen zeggen wat ze voelen zonder dat de ander meteen in de verdediging schiet. Of mensen die zijn gestopt met praten omdat het naar hun gevoel toch niets meer oplevert. Die stilte is soms veelzeggender dan ze eruitziet; eronder zit vaak jarenlang verdriet over het niet-gehoord worden.
Terugkerende conflicten
Dan zijn er de terugkerende conflicten over opvoeding, geld, seks, werk of familie. Dezelfde ruzie die steeds weer terugkomt, elke keer anders verpakt. Dat is bijna altijd een teken dat er iets fundamenteels niet besproken is. Niet omdat mensen het niet willen, maar omdat ze niet weten hoe ze bij die onderlaag moeten komen. Of omdat ze bang zijn voor wat ze daar zullen vinden.
Uit elkaar groeien
Ik zie ook veel stellen die uit elkaar zijn gegroeid. Niet door één grote crisis, maar door kleine keuzes door de jaren heen. Ze zijn goede ouders geworden, goede collega’s en goede vrienden voor iedereen - behalve voor elkaar. Op een dag kijken ze op en zien ze iemand naast zich die ze ooit door en door kenden, maar van wie ze eigenlijk niet meer weten wat er nu echt in diegene omgaat.
Grote crises
En dan zijn er de echte crises. Ontrouw, een verlies of een burn-out. Dingen die alles op zijn kop zetten en pijnlijk zichtbaar maken dat de basis minder stevig is dan gedacht. Die momenten zijn zwaar, maar ze bieden ook een kans. Niet om te herstellen wat er was, maar om iets op te bouwen wat steviger is.
Wat al deze situaties verbindt: er is iets vastgelopen en er is behoefte aan iemand die van buitenaf meekijkt. Niet om het over te nemen, maar om zichtbaar te maken wat van binnenuit niet meer te zien is.
Overweeg je zelf coaching? Bekijk hoe je een eerste intake boekt.
Werkt een relatiecoach alleen met stellen?
Niet iedereen die naar een relatiecoach gaat, komt als stel.
Ik werk regelmatig met mensen op individuele basis. Mensen die willen begrijpen waarom ze steeds in dezelfde patronen terechtkomen. Die net uit een relatie komen en willen snappen wat er is misgegaan; niet om een schuldige aan te wijzen,maar om te begrijpen wat hun eigen aandeel was. Soms werk ik met iemand die een nieuwe relatie wil opbouwen, maar merkt dat er iets in de weg zit. Iets wat diegene niet precies kan benoemen, maar dat er wel degelijk is.
Het werk is anders dan met stellen, maar het uitgangspunt blijft hetzelfde: je kunt jezelf pas echt laten zien in een relatie als je weet wat er in jou gebeurt. Welke reflexen heb jij als je geraakt wordt? Wat doe je dan, en waarom? Welke levensregels draag je onbewust met je mee over hoe liefde hoort te werken, over wat je mag verwachten en over wanneer je jezelf mag laten zien?
Bij stellen zie je dat patroon in real time. Soms letterlijk in de kamer; ze doen voor je ogen precies wat ze thuis ook doen.Hij trekt zich terug, zij praat harder. Of zij wordt stil, hij vult het voor haar in. Ze herkennen het en tegelijkertijd kunnen ze er niet uit. Dat is voor hen vertrouwd, maar soms ook confronterend. En het is altijd het begin van iets nieuws.
Wat is het verschil met een psycholoog of therapeut?
Dit is een vraag die ik veel krijg, en het antwoord is genuanceerder dan mensen denken.
Relatiecoach en relatietherapeut zijn vrije beroepen. Dat betekent dat iedereen zich zo mag noemen, ongeacht opleiding of achtergrond. Dat klinkt misschien alarmerend, maar het betekent vooral: kijk altijd goed naar de persoon bij wie je terechtkomt. Naar de opleiding en de methodiek, maar zeker ook naar de ervaring. Hoelang werkt iemand al met stellen? Vanuit welke achtergrond? Heeft diegene zelf ook een eigen praktijk opgebouwd, of is het een recent bijvak? Dat maakt een groot verschil in wat iemand meebrengt aan tafel.
Ik ben zelf opgeleid als relatietherapeut en psycholoog, maar ik noem mezelf coach. Niet omdat de titel er niet toe doet, maar omdat de manier van werken dat het beste dekt. In de praktijk doen een relatiecoach en een relatietherapeut in principe hetzelfde: ze helpen bij patronen in de relatie, communicatie en vastgelopen dynamieken. De naam zegt minder dan de aanpak en de vlieguren die iemand heeft gemaakt.
Er is wel een duidelijk verschil met een psychotherapeut. Dat is altijd een psycholoog die heeft doorgeleerd als psychotherapeut en die ook psychiatrische problematiek kan behandelen. Denk aan een ernstige depressie, verslavingsproblematiek of persoonlijkheidsstoornissen. Dat valt buiten het domein van coaching en therapie in de relationele sfeer.
Als er bij een van beiden sprake is van dit soort problematiek, is het belangrijk dat dat eerst of gelijktijdig de juiste aandacht krijgt. Coaching kan dan onderdeel zijn van een breder traject, maar is zelden voldoende op zichzelf.
Hoe ziet een werkdag eruit?
Mensen vragen me weleens hoe ik het volhoud: dag in, dag uit met andermans relaties aan tafel zitten. Eerlijk antwoord? Ik vind het fantastisch werk. Het is analytisch, psychologisch uitdagend en vaak diep ontroerend. Maar het is ook topsport voor je concentratie.
Een dag van uitersten
Een gemiddelde werkdag bestaat voor mij uit maximaal drie sessies van 1,5 uur. Dat lijkt qua uren misschien weinig, maar de intensiteit is hoog. In die 4,5 uur ben ik constant aan het schakelen: ik observeer de lichaamstaal, luister naar wat er juist niet wordt gezegd en probeer de vinger op de zere plek te leggen zonder de veiligheid in de kamer te verliezen.
Voor elke sessie neem ik een kwartier om me volledig te focussen op het dossier van het stel, en na afloop trek ik tijd uit voor de verslaglegging. Die verslagen zijn essentieel; ze helpen niet alleen het stel om de inzichten vast te houden, maar geven mij ook de rode draad voor het volgende gesprek. Drie sessies is voor mij de grens; daarna is de 'emotionele batterij' leeg en wil ik de kwaliteit kunnen blijven bieden die dit werk verdient.
Meer dan alleen sessies
De rest van mijn dag besteed ik aan de andere kant van mijn ondernemerschap. Naast de sessies ben ik veel bezig met schrijven, het ontwikkelen van de opleiding en mijn nieuwe boek. Wat ik in de beslotenheid van mijn praktijk zie gebeuren, wil ik namelijk groter maken.
Er zijn zoveel mensen die de stap naar coaching (nog) niet durven te zetten, maar wel hunkeren naar herkenning. Door mijn ochtenden of late middagen te reserveren voor schrijven, creëer ik een plek waar die mensen kunnen lezen dat ze niet de enige zijn. Zo is mijn werkdag een balans tussen de intieme diepte van de therapiekamer en de creatieve breedte van mijn bedrijf.
Wil je zelf relatiecoach worden?
Ik werk samen met mensen die dit vak willen leren. Niet alleen de theorie, maar ook de praktijk van het echte gesprek. Lees meer over de opleiding relatiecoach. Bekijk de opleiding.
Veelgestelde vragen over wat een relatiecoach doet
Wat doet een relatiecoach precies?
Een relatiecoach helpt stellen en individuen om patronen te herkennen die zorgen voor ruzie, afstand of miscommunicatie. Door deze interactie helder te maken en nieuwe vaardigheden aan te leren help je ze met het opnieuw hervinden van de verbinding die ze vaak kwijt zijn geraakt.
Werkt een relatiecoach alleen met stellen?
Nee. Mensen komen ook individueel, bijvoorbeeld om te begrijpen waarom ze steeds in dezelfde patronen terechtkomen of wat hun eigen aandeel was in een vorige relatie.
Wat is het verschil tussen een relatiecoach en een relatietherapeut?
Beide zijn vrije beroepen, iedereen mag zich zo noemen. Wat telt is de opleiding, de methode en de ervaring van de persoon. Een psychotherapeut is een andere categorie: die is bevoegd om psychiatrische problematiek te behandelen.
Hoeveel sessies heeft een traject gemiddeld?
Dat ligt echt aan de vraag en problematiek. Een boost stel die een soort APK wil kan in drie sessies klaar zijn maar met een stel dat al lang samen is en op het punt staat uit elkaar te gaan kan je wel 12 gesprekken hebben.
Wil je zelf relatiecoach worden?
Ik werk samen met mensen die dit vak willen leren: niet alleen de theorie, maar ook de praktijk van het echte gesprek. Lees meer over de opleiding relatiecoach.
Over relatie-expert Anne de Jong
Deze blog is geschreven door Anne de Jong – relatiepsycholoog, opleider en oprichter van De Relatiecoach. Anne is ook auteur van de boeken Sorry schatje en De geluksroute. Voor coaches schreef ze o.a. No-nonsense relatiecoaching, No-nonsense coaching en No-nonsense coachen als het complex wordt.
Met meer dan 30 jaar ervaring helpt ze stellen hun liefde te verdiepen en elkaar echt te begrijpen. Met haar eigen methodiek, de Relatiecoach-methode, leidt ze relatiecoaches op. Want liefde is prachtig, maar soms ook ingewikkeld. En juist dát kun je leren.